Gebouwencommissie PKN / RK Luttelgeest gestopt.
Begin 2007 is door het tweekerkenoverleg een gebouwencommissie in het leven geroepen om de mogelijkheden van één kerkgebouw voor beide geloofsgemeenschappen in Luttelgeest te onderzoeken. De commissie bestond uit Johan Schipper en Wobbe Bouma (PKN) en Chris van Vilsteren en Wilma Metsemakers (RK).
Door de commissie is er bij aanvang gekeken naar de situatie van beide kerken en met name naar de emotionele en financiële knelpunten. Daarom is er voor gekozen om in alle openheid te werken en de gemeenteleden en de parochianen zoveel mogelijk bij het proces te betrekken. De commissie vond het van groot belang om te weten wat er onder gemeenteleden en parochianen leefde ten opzichte van een gezamenlijk gebruik van één kerkgebouw. Hiervoor is een enquête gebruikt en is er een 'brainstormavond' gehouden voor alle gemeenteleden en parochianen van Luttelgeest.
Hieruit bleek dat er in grote lijnen positief naar het onderzoek werd gekeken en dat men veel mogelijkheden ziet voor het gebruik van een gezamenlijk kerkgebouw. Maar er zijn ook pijnpunten naar voren gekomen. De commissie concludeerde dat het een traject zou worden waar de nodige stappen met uiterste zorgvuldigheid moesten worden gezet en men zich niet moest laten leiden door enerzijds teveel haast en anderzijds een te groot gevoel voor behoud van tradities en gewoontes.
Naast emotionele, zijn er ook financiële aspecten. Hoe is de financiële draagkracht en waar en bij wie liggen de verantwoordelijkheden?
De PKN gemeente Luttelgeest is eigenaar van hun eigen gebouw . De RK parochie is verantwoordelijk voor hun eigen gebouwen, maar heeft bij ingrijpende veranderingen, vervreemding cq. verkoop, toestemming nodig van het bisdom. Tijdens het onderzoek is gebleken, dat de kerk van RK zijde niet aan derden vervreemd kan worden. Dit betekent dat er vooralsnog geen gelijkwaardige financiële inbreng mogelijk is. In Kraggenburg is dit 1 van de punten geweest, waarop het proces daar is afgebroken.
De commissie voelt zich hierdoor te veel belemmerd om het onderzoek voort te zetten en heeft dan ook de opdracht teruggegeven aan het tweekerkenoverleg.
De commissie is wel van mening, dat wanneer de omstandigheden en of inzichten veranderen, het in Luttelgeest zeker de moeite waard is om het onderzoek voort te zetten. Want als er één dorp in de polder is, waar die samenwerking zou moeten kunnen lukken, dan is het Luttelgeest wel.
Enquête kerkgebouwen Luttelgeest.
In Luttelgeest is door de kerkenraad van de PKN gemeente en het parochiebestuur van de H.Ireneüs Parochie een gebouwencommissie benoemd. Deze commissie bestaat uit Wobbe Bouma , Johan Schipper ( PKN gemeente), Chris van Vilsteren en Wilma Metsemakers (RK Parochie). Inmiddels is er ook een enquête gehouden om de meningen te peilen met de vraag hoe men er over denkt om een onderzoek te starten naar de mogelijkheden van beide kerkgebouwen voor een eventueel gezamenlijk gebruik door beide geloofsgemeenschappen.
Er heeft 75 % van RK parochianen gereageerd. Hiervan heeft 1 persoon geen mening en de rest is vóór een onderzoek. Bij de PKN gemeente is 76 % van de mensen die gereageerd hebben voor een onderzoek. Er is ook veelvuldig gebruikt gemaakt van de mogelijkheid om opmerkingen te plaatsen en randvoorwaarden te noemen. Hierbij is de meest geplaatste opmerking: Respect voor de identiteit van beide geloofsgemeenschappen, zodat ieder zich thuis kan voelen in het gebouw. Ook vindt men een kerkgebouw of de geloofsbeleving in eigen dorp belangrijk. Op dit moment worden alle opmerkingen een beide zijde nog eens doorgenomen om daarna goed gefundeerde stappen te kunnen nemen.
Historie van de kerk van St. Joseph te Luttelgeest.
De eerste kerk
Op 27 augustus 1944 wordt in Marknesse de eerste hulpkerk gebouwd.
Pastoor van Dijk krijgt assistentie van de paters Ceelen en Croonen. De parochie-grenzen worden aangegeven. Dit is de eerste stap naar een zelfstandige parochie in Marknesse
Als de hulpkerk al enige jaren in gebruik is, wordt er in 1948 een begin gemaakt met de bouw van het dorp Marknesse. Pas als het dorp goed groeit, vindt het bisdom Utrecht de tijd rijp geworden voor een zelfstandige parochie.
Op zondag 26 augustus 1949 wordt pastoor Weijs geïnstalleerd.
Kerkdiensten in kamp Oostvaart
Gaan de parochianen van Luttelgeest steeds in Marknesse ter kerk, vanaf 16 april 1950 komt daar verandering in.
Waar het kamp Oostvaart zich bevindt, zal later de plaats Luttelgeest komen. Dit kamp heeft ook een kantine. Door het kampbeheer (beheerder: dhr. v. d. Berg) wordt de kantine zondags beschikbaar gesteld tot 10.30 uur. De mistijden worden daarom gesteld op 7.00 en 9.00 uur. Telkens een half uur vooraf aan de mis, is er gelegenheid tot biechten. Het zijn paters Carmelieten van Deventer die assisteren.
Na de vieringen worden de stoelen omgedraaid en is er koffie. Na een hele week gewerkt te hebben is het gezellig om met elkaar bij te praten.
Het plechtig lof en vieringen door de week kunnen niet gehouden worden. Daarvoor gaat men naar Marknesse.
In 1951 begint ook in Luttelgeest de huizenbouw (op 4 juni 1951 wordt de eerste woning betrokken). Het barakkenkamp loopt geleidelijk leeg, waardoor men in de kantine wat meer speling krijgt voor bijeenkomsten na de hoogmis.
Men richt een verzoek aan de directie NOP voor een eigen kerkgelegenheid in Luttelgeest. Daarop wordt welwillend gereageerd: de directie verbouwt woonbarak W 82 van kamp Oostvaart tot kerkgebouw, de achterste helft voor de katholieken, de voorste helft voor de protestanten. De parochie huurt dit voor ¦ 40,- per maand, met stilzwijgende verlenging van maand tot maand doch uiterlijk tot en met 30 juni 1955 (volgens het contract). Toch maakt men tot juni 1956 gebruik van deze ruimte. Op zondag 3 augustus 1952 is daar de eerste H.Mis.
Kerkenbouw
Pastoor A. Weijs wordt bouwpastoor voor de kerkgebouwen en de scholen van Marknesse én Luttelgeest. In Luttelgeest wordt het een kerk zonder pastorie, daar het een gedeelde parochie is. Maar tussen kerk en school laat men een stukje grond vrij. Zo kan er altijd nog een pastorie gebouwd worden.
Op 31 dec.1953 wordt notarieel een bouwfonds gesticht. Er zijn forse bedragen nodig die door een kleine groep opgebracht moeten worden. Een aantal mensen staan borg voor de financiën. Van de pachters wordt een kavelbijdrage, een vast bedrag per hectare, gevraagd. Bij de overige parochianen wordt elke 2 maanden huis aan huis geld opgehaald, om zo het nodige bedrag bij elkaar te krijgen.
Op 9 mei1955 volgt in Luttelgeest de aanbesteding.
De kerk is in opdracht van het kerkbestuur gebouwd naar een ontwerp van de Haagse architecten Ir. A.van Kranendonk (schip) samen met Ir.A.Thunnissen en Ir.H.Thunissen jr. (toren). De bij de bouw betrokken contructeurs waren Ir.J.A.M.Starmans jr. en Ir.P.H.A.Starmans uit Utrecht.
De bouw van de kerk wordt gegund aan aannemer Mokveld uit Hilversum voor het bedrag van: f 232.965,-. Op maandag 13 juni 1955 begint men te bouwen!
In 1954 is in de Noordoostpolder een zeer gunstige financieringsregeling tot stand gekomen. Het ministerie van verkeer en waterstaat zegt toe 50% subsidie te verlenen op de fictieve bouwkosten van kerk, pastorie, bijgebouwen en inventaris.
Tevens komt er een torenfonds om daaruit de bouwkosten van torens of dakruiters bij 13, door de minister aan te wijzen, kerken in de Noordoostpolder te financieren. Men is verplicht eerst de bouwplannen te laten goedkeuren door de directie Noordoostpolder.
Het kerkgebouw
De in een, aan de Delftse School verwante, traditionele stijl gebouwde kerk heeft een 32 meter hoge robuuste ronde toren, die sterk bijdraagt aan het vroeg middeleeuws karakter van de kerk. Het gebouw kan qua type zowel gerekend worden tot de zaalkerken als tot de pseudo-basilieken.
Zoals alle katholieke kerken is ook deze kerk gebouwd met de absis, halfronde uitbouw waar het hoofdaltaar staat, naar het Oosten (Jeruzalem).
De kerk betreft een ruime kerkzaal, gelegen op een terpje en is afgedekt door een zadeldak. De kerkruimte heeft een houten tongewelf dat aan weerskanten wordt gedragen door vier dunne kolommen (ronde naadloze gewalste ijzeren buizen); ofwel: “Mannesmannbuizen” genoemd naar de Duitse industrieel Reinhard Mannesmann.
Deze geven tevens de scheiding aan tussen het overwelfde middendeel en de lage vlak afgesloten zijbeuken, waardoor de kerk ook tot het type pseudo-basiliek gerekend kan worden.
De kerk heeft een nog oorspronkelijk bankenplan van twee rijen met een middenpad en zijpaden. (300 zitplaatsen).
Onder de houten orgelgalerij bevindt zich de doopkapel. Deze kapel heeft een gemetseld koepelgewelf waarin zich een ster bevindt. In een verlaagd, cirkelvormig deel van de betegelde vloer, staat een zwaar, rond doopvont van natuursteen met koperen deksel.
Naast de doopkapel is de trap naar het koor, tevens naar de toren. Het orgel op het koor is gebouwd door Valkx en van Kouteren (Rotterdam) en bestaat uit drie klimmende pijpvelden boven een houten kast.
Om kosten te besparen is de spits van de toren op de grond gebouwd en bestaat uit een houten geraamte van elf meter hoog en een gewicht van drie ton. De spits wordt bekroond door een kruisdragende bol. Om deze spits op de toren te plaatsen laat men een speciale rijdende kraan (de grootste van West-Europa) van Breda naar de Noordoostpolder komen.
Zo wordt de spits onder belangstelling van menig polderbewoner, en in aanwezigheid van radio en pers op de toren gehesen!
De spits zal afgedekt worden met koperen platen, hetgeen mettertijd, wanneer het groene koperoxyde de boventoon heeft gekregen, een fraai effect zal geven.
De toren krijgt een uurwerk met drie wijzerplaten. Er hangt eveneens een luidklok in, met de tekst:
St. Jozefklok
A.D. 1956
PETIT et FRITSEN ME FUDERUNT.
De klok is gegoten in Aarle-Rixtel.
Tijdens de bouw, op 6 november 1955, brengt Mgr.Th.Huurdeman, vicaris-generaal van het bisdom Utrecht, een gedenksteen aan in de muur van het priesterkoor, waarbij tegelijkertijd een, in een loden koker gesloten oorkonde, ingemetseld wordt.
De vertaling van de – in het Latijns gestelde – tekst luidt:
In de Naam van De Allerheiligste en onverdeelde Drievuldigheid,de Vader en de Zoon en de H.Geest. AMEN.
De lezer heil,
In het negentienhonderdnegenenvijftigste 1) jaar van onze Verlossing, terwijl paus PIUS XII de zetel van de H.Petrus bezet, Koningin JULIANA in vrede regeert over deze Nederlandse gewesten, en BERNARDUS JOHANNES ALFRINK als Apostolisch Administrator met wijsheid het Aartsbisdom Utrecht bestuurt, waarvan de Bisschopszetel door de dood van JOHANNES kardinaal DE JONG vacant is, is er een begin gemaakt met de bouw van deze kerk onder de titel en aanroeping van St.Joseph, tot meerdere eer van God en tot heil der zielen.Het werk werd opgedragen door pastoor A.Th.W.Weijs en de kerkmeesters A.F.Weevers, L.F.J.van Woerkom en M.C.de Regt.
De bouw van dit werk, dat ontworpen is door architect A.van Kranendonk, heeft H.Mokveld uit Hilversum aangenomen.
Deze steen werd met plechtig ceremonieel gelegd door Mgr.Theod. Huurdeman, Protonotarius Apostolicus in hetzelfde jaar op de zesde van de maand november in tegenwoordigheid van F.B.Koopmans, pastoor te Kraggenburg, A.Grimmelikhuizen, pastoor te Vollenhove, Th.M.Morselt, pastoor te Emmeloord, F.A.Gilsing, pastoor te Ens, Th.G.ten Hagen, pastoor te Creil-Rutten, A.H.W.Weijs, kapelaan te Raalte, van de aannemer van dit werk en van een grote menigte parochianen.
Moge dit werk gezegend en voorspoedig verlopen.
Ter bevestiging van het bovengenoemde hebben de getuigen van deze plechtigheid dezelfde dag dit stuk met hun naam ondertekend.
Getekend door 13 personen.
1) Het jaartal 1959, zoals in bovenstaande tekst is vermeld,
moet een typefout zijn!
De bouw verloopt voorspoedig en in juni 1956 wordt het kerkgebouw opgeleverd.
Het interieur van de kerk is vrij sober. Het beeld van Maria, afkomstig uit de Maria-school van Marknesse en het St.Josephbeeld, geschonken door een parochiaan, zijn later geplaatst.
In 1956 wordt het Aartsbisdom Utrecht verdeeld in twee bisdommen te weten Utrecht en Groningen.
De Noordoostpolder hoort sindsdien onder Groningen.
Dit betekent dat op dinsdag 12 juni 1956 mgr. P.A.Nierman, pas benoemd als bisschop in het nieuwe bisdom, naar Luttelgeest komt om de kerk in te wijden.
Dit is zijn eerste kerkinwijding.
Bij de inwijding worden er relikwieën van de H.H. Vincentius en Valentinus in het altaar geplaatst.
H.Vincentius, diaken en martelaar (22 januari)
Vincentius, geboren in de derde eeuw te Saragossa, is de eerste Spaanse martelaar. Naast de H.Stefanus en de H.Laurentius de derde van de grote heilige diakens. Vincentius was standvastig in geloof en leer en was zeer rechtvaardig. Hij was niet klein te krijgen. Dat wekte de woede van de landvoogd van Hispania op. Zo werd hij in 304 gearresteerd en onderging de meest gruwelijke folteringen. Geduldig verdroeg hij zijn verschrikkelijk lijden. Hij wist zich gesteund door God en de engelen. Toen Vincentius stierf werd hij in zee geworpen. Hij spoelde later aan land bij Valencia. In 864 werden de overblijfselen overgebracht naar de abdij in Cartres in Languedoc, Frankrijk.
Patroon van: wijnbouwers (vin), zeelui, dakdekkers, houthakkers, dakpannenbakkers en pottenbakkers.
Valentinus van Terni, bisschop en martelaar (14 februari)
Geboren in de derde eeuw nabij Rome. Hij was priester en zou ook arts geweest zijn, later werd hij bisschop van Terni. Het was een roerige tijd en de Romeinse keizers oefenden met sterke hand de macht uit. Ieder gemotiveerd soldaat was nodig. Kortweg: jongelingen die soldaat werden mochten niet trouwen. Toen een jong stelletje bij Valentinus kwam, zwichtte Valentinus voor de liefde van deze jonge mensen. In het geheim huwde hij hen en al snel volgden meer. Dit was tegen het decreet van de toenmalige keizer Claudius in. Valentinus werd aangegeven en gevangen genomen.Toen de bisschop voor de keizer verscheen, probeerde hij de keizer te bekeren tot het christelijk geloof. Claudius was hier over zeer verbolgen en liet hem folteren. Tenslotte werd Valentinus op 14 februari 268 in Rome onthoofd. Ter herinnering aan Valentinus geven geliefden elkaar op zijn sterfdag cadeautjes.
14 februari: Valentijnsdag
Patroon van: imkers, jeugd, reizigers, schippers, verliefden, verloofden, molenaars.
Patroon tegen: oogaandoeningen, vallende ziekten, jicht, pest, stuipen, machteloosheid.
Patroon voor: een gunstige wind, een goed huwelijk.
Na de feestelijk inwijding van het kerkgebouw spreekt de voorzitter van de feestcommissie, dhr. J. Dekker, de hoop uit dat de wijding van de kerk tot zegen van de gehele parochie mag zijn.
Luttelgeest is nu een kerk rijker en de parochianen voelen zich minder afhankelijk van Marknesse.
Toch zijn we één parochie! En dat blijft!
Overzicht Pastores 1949 - 2006
A.Th.W. Weijs 1949-1968
W.J. Schouten 1968-1984
R.H. Dohle 1986-1987
J. Andriessen cssp 1987-1995
R.B.J.J.M. Scheltinga 1988-1993
M. Fennema-Robben 1996-heden