Historie van de kerk van St. Johannes de Doper te Kraggenburg.
De katholieke bewoners van de Noordoostpolder behoorden eerst tot de parochie St.Michaël te Emmeloord.
Van 1945-1949 is F.J.B. Koopmans pastoor van deze parochie.
In 1948 wordt begonnen met de bouw van het dorp Kraggenburg. In 1949 worden de eerste woningen in gebruik genomen, kerken zijn er nog niet.
Pastoor F.J.B. Koopmans, pastoor van Emmeloord, richt in november 1949 een verzoek aan kardinaal J.de Jong, de aartsbisschop van Utrecht tot oprichting van de 3e zelfstandige parochie in de N.O.P. in het dorp Kraggenburg. ‘Het wordt tijd’, zo schrijft hij, ‘dat de katholieke bewoners in Kraggenburg een pastoor in hun midden krijgen, daar voor de bediening vanuit Emmeloord, de afstand (ca. 15 km) te groot is.’
Inmiddels zijn er al 60 woningen gereed gekomen. Tevens vraagt pastoor Koopmans aan kardinaal De Jong om hem hiervoor te benoemen, en voor Emmeloord een jongere kracht te zoeken.
De oprichtingsdatum van de R.K parochie in Kraggenburg is 9 december 1949 en de parochie krijgt de naam: St.Johannes de Doper.
De eerste pastoor van deze parochie is F.J.B.Koopmans die van 1949-1958 de parochie leidt.
In januari 1950 telt de parochie al 98 katholieke gezinnen.
Door middel van een brief van dr. kardinaal J. de Jong op 28 november 1949 gericht aan de parochianen van de H.Michaël te Emmeloord welke ‘zal worden voorgelezen in alle H.Missen op zondag 4 december 1949’ wordt besloten dat:
“Overwegende, dat het voor het zielenheil der gelovigen van het dorp Kraggenburg en omgeving wenselijk is, dat aldaar een nieuwe parochie wordt opgericht, hebben wij met naleving van de kerkelijke voorschriften ten deze besloten, gelijk wij bij dezen doen, van de parochie v.d. H.Michaël te Emmeloord een gedeelte af te scheiden, en tot de oprichting van een nieuwe parochie in de N.O.P. over te gaan, en alzoo te bepalen als volgt:
I Er wordt te Kraggenburg een nieuwe kerkelijke parochie opgericht, onder de bescherming van de H. Johannes de Dooper.
II de grens beschrijving dezer parochie zal zijn als volgt:
Ten zuiden door het water de Zwarte Hoek, en het Ramsdiep. Ten Oosten door de kavelsloot E 171- E 172, in Noordelijke richting gevolgd door de palentocht tot het punt van samenkomst met de Nagelertocht, deze in Oostelijke richting volgend tot de Kavelsloot J 139 – J 140, daarna deze kavelsloot volgend in Noordelijke richting, gevolgd door de Kavelsloot J 127 – J 128, en J 116 – J 117 en J 109 en O 26, tot het punt Xa van samenkomst met de Zuidertocht en de Bomentocht.
Te noorden door de Bomentocht tot het punt van samenkomst met de Bomenweg. Verder door de kavelsloot O 110 - O 111, en de kavelsloot Q6-Q7, tot het punt van samenkomst met de Enservaart, en deze in Oostelijke richting volgend tot het punt van samenkomst met de Zwolse vaart.
Ten Oosten door de Zwolse vaart, en in haar verlengde door de Voorstersluis, en het Vollenhovensekanaal, de Kadoelersluis en het Zwanendiep.
III De parochie van de St. J.de Doper te Kraggenburg zal behoren tot het dekenaat Heerenveen.
IV Zij zal een paroecia amovibilis zijn.
V De parochianen van de parochie Kraggenburg behoren te kerken in de kampkerkjes van de Voorst en Zwartemeer, voor zover zij wonen in de omgeving van het dorp Kraggenburg, en in de Noodkerk van Ens voor zover zij wonen in de omgeving van het dorp Ens.
Allen die tot dusver tot de parochie van de H. Michael te Emmeloord behoorden, en binnen de door ons omschreven grenzen vallen, verklaren wij met ingang van 9 december 1949 te behoren tot de parochie van de H. Johannes de Doper te Kraggenburg.
Dit besluit zal op Zondag 4 december 1949 in de parochiekerk van de H.Michael te Emmeloord onder alle vastgestelde H. Missen van de predikstoel worden voorgelezen.
De rechten en plichten welke daaruit voor de parochianen van Kraggenburg ontstaan, zullen op maandag 12 december d.a.v. in werking treden.
Gegeven te Utrecht 28 november 1949.
De Aartsbisschop van Utrecht
Dr. Kardinaal J. de Jong.”
Kerkdiensten in de kampen
Tot aan het gereed komen van de parochiekerk in Kraggenburg komen de parochianen bij elkaar in de kampen om daar de Heilige Mis bij te wonen.
‘s Zondags worden de kerkdiensten gehouden in het Kamp de Voorst en Zwartemeer in de kantine. In Ens gebeurt dat in het noodkerkje.
In de week wordt de Heilige Mis opgedragen in een van de directie gehuurde woning naast de pastorie en woensdagmorgen in Ens.
Voor assistentie op zondag zorgt pater Jacobs van de missionarissen van het H.Hart te Heino
In april 1950 krijgt men van het openbaar lichaam een lokaal van de openbare school om te kunnen kerken.
In dit lokaal wordt met toestemming van de aartsbisschop een tabernakel geplaatst, zodat daar in de week de H.Mis kan worden opgedragen en de lofdiensten worden gehouden tot aan het gereed komen van de bouw van de nieuwe kerk.
In het voorjaar van 1951 komen er steeds meer gezinnen onder Ens te wonen, dat is de aanleiding dat er een verzoek wordt gericht tot eminentie kardinaal J. de Jong om in deze plaats een zelfstandige parochie op te richten.
Dit verzoek is goedgunstig beslist op 13 april 1951, zodat op woensdag 25 april 1951 kapelaan F.A. Gilsing te Hilversum als pastoor van de parochie O.L.V. van Altijddurende Bijstand te Ens wordt geïnstalleerd.
Kerkenbouw:
Pastoor F.J.B. Koopmans wordt de bouwpastoor van de parochiekerk St.Johannes de Doper.
De aanbesteding vindt plaats op vrijdag 19 mei 1950 te Utrecht onder leiding van de heer J. Starmans van het aartsbisdom en architect van de kerk prof. Ir. J.H.Froger te Delft.
Het wordt gegund aan de heer A. ten Den te Deventer voor de som van ¦ 145.400,-.
Zaterdag 24 juni 1950 op het feest van St. Jan de Doper, patroonheilige van de parochie wordt het kerkterrein ingezegend en de eerste spade in de grond gestoken door de pastoor in het bijzijn van vele parochianen.
Er worden 80 heipalen voor de fundering geslagen door R. Hylkema parochiaan te Ens.
Op zaterdag 9 september zijn de muren tot op manshoogte opgetrokken, zodat op deze dag de eerste steen kan worden gelegd door monseigneur Th. Huurdeman, vicaris generaal van het aartsbisdom Utrecht.
Voorafgaand aan deze plechtigheid gaat monseigneur Huurdeman met 10 bruidjes met boeketten rode anjers en een aantal genodigden richting de in aanbouw zijnde kerk.
Vele parochianen zijn aanwezig.
Na een kort welkomstwoord van de pastoor verricht monseigneur Huurdeman de eerste steenlegging en wordt de oorkonde geplaatst in loden koker met bijgaand afschrift.
Na deze plechtigheid verklaart monseigneur Huurdeman de betekenis van de kerk als huis Gods en oord van genade voor de parochianen.
Eind november is men zover dat het dak geplaatst kan worden.
Metselaars en timmerlieden helpen om het dak dicht getimmerd te krijgen, het weer zit niet mee het regent voortdurend.
Op 8 december is het klaar en de bouwvakkers gaan, al laat geworden op weg naar huis.
Deze dag werd een rampdag:
Vrijdagavond gaan de bouwvakkers op weg naar hun gezinnen in Drente en kiezen een veilige weg, niet over Hoogeveen langs de kanalen, maar over Beilen.
En juist daar bij mistig weer en gladde weg rijden zij door de leuning van de brug over het Linthorst- Homankanaal en storten in het water.
Alle zes mensen verdrinken.
Pastoor Koopmans spreekt uit: “Dat zij mogen rusten in vrede bij God, wiens huis zij mochten bouwen.”
Inwijding
De kerkelijke inwijding vindt plaats op zondag 29 april 1951.
De plechtigheid wordt verricht door monseigneur Huurdeman.
Om 08.30 uur wordt hij aan de grens van de parochie opgewacht en verwelkomd door de pastoor.
Met een 12 tal ruiters in draf gaan zij naar het dorp Kraggenburg, waar de bruidjes monseigneur naar de parochiekerk St. Johannes de Doper geleiden.
Onder begeleiding van ruiters en de bruidjes wordt O.L.Heer opgehaald uit het tabernakel in het schoollokaal van de openbare school en naar het nieuwe tabernakel in de nieuwe kerk overgebracht, waarna de Heilige Mis pontificaliter door monseigneur Huurdeman wordt opgedragen.
Bouwstijl
De kerk heeft een romaanse bouwstijl, deze stijl wordt gekarakteriseerd door kleine ronde boogvensters. De muren zijn doorgaans dik.
De romaanse bouwstijl is indirect gebaseerd op de bouwstijl van de romeinen.
Feitelijk komt zij voort uit de karolingische stijl, waarin principes uit de romeinse architectuur werden herontdekt.
Bij de rooms katholieke kerkenbouw in de NOP zoekt men naar aansluiting bij de vroeg christelijke basiliek, die een langwerpig schip met twee, door bogen rijen daarvan gescheiden, zijbeuken heeft.
Het altaar wordt geplaatst in een halfronde absis.
De kerk wordt gedekt door een op houten balken steunend houten plafond of door gemetselde gewelven.
De kerk van Kraggenburg is hier een voorbeeld van zij het dat de rechter zijbeuk nooit tot stand is gekomen.
Zij is ontworpen door Jules H. Froger en gesitueerd in het midden van het dorp.
Zij is een voorbeeld van de heel oude friese of schokker dorpskerk op een terp.
Van deze stijl zijn de fundamenten nog te zien op het voormalig eiland Schokland en wel op de zuidpunt.
Aantal zitplaatsen 292
Aantal parochianen 730 (1951)
Kosten van de zitplaatsen variëren van ¦ 5,- – ¦ 15,-
In 1959 zijn plannen gemaakt om een toren te bouwen maar de begroting van ¦150.000,- à ¦200.000,- vindt men te belastend voor de parochianen.
Ook een eventuele uitbreiding stuit op te hoge kosten. Bovendien zou het maar weinig zitplaatsen meer opleveren.
Luiklok
Zondag 4 februari 1951 wordt na het lof de nieuwe klok ingewijd door deken J.Scholtens van Wolvega.
De klok heeft de toonhoogte B. Hij weegt 376 kg inclusief de 14 kg van de klepel en heeft een doorsnede van 82,5 cm.
Bovendien is hij voorzien van het volgende opschrift:
‘Vox Clamantis’ (Stem die roept)
‘Si Joannes:’ (volgens Johannes)
‘ Dirigite viam Domini. Joan I 23’
(Maakt de weg recht voor de Heer! Joh. 1:23)
Kerkorgel
Een nieuw kerkorgel is geplaatst in 1958.
Orgelbouwer is dhr. P Valckx ( firma Valckx van Kouteren Rotterdam), kosten ¦ 17.500,-
De machtiging is verleend door bisschop mgr. P.A Nierman.
De inzegening van het kerkorgel geschiedt door de deken van het dekenaat Heerenveen, J. Scholtens.
Na de inzegening wordt het orgel voor het eerst bespeeld door H.Braakhuis organist van de St. Jozefkerk te Almelo.
R.K. kerkkoor
Het rooms katholieke koor dat op 24 maart opgericht wordt, bestaat de eerste twintig jaar alleen maar uit mannen.
In juni 1979 mogen dames lid worden van het koor en hiermee wordt het gemengd r.k. kerkkoor van de parochie St. Joh. de Doper een feit.
Dirigent is Frans Simmes, die al vanaf 1941 regelmatig op zondag het koor leidt in de rooms katholieke kerkdiensten in kamp Ramspol.
Personalia:
Bouwpastoor F.J.B. Koopmans 1949-1958
Pastoor C.J.M. Rond 1958-1965
Pastoor H.W.J.C..M. Scholtens 1965-1986
Pastoor R.H.Dohle 1986-1987
Pastoor J.Andriesen cssp 1987-1995
Pastor R.B.J.J.M. Scheltinga 1988-1993
Pastor M.Fennema-Robben 1996-heden