Internet informatie
Op de site van de Ireneusparochie (www.ireneusparochie.nl) kunt u de vernieuwde lijst vinden met boeken over seksueel misbruik. Wij willen u ook attenderen op de sites van www.huiselijkgeweld.nl en www.huiselijkgeweldflevoland.nl.
----------------------------------------------------
WEES MOEDIG
Op dinsdag 29 maart jl. is in de Ontmoeting ‘Wees moedig’ opgevoerd, een theatervoorstelling over seksueel geweld en de kerk. Gezien de geringe opkomst een moeilijk en controversieel onderwerp. De avond werd georganiseerd door de ringdiaconie van de RK parochies in de Noordoostpolder. Bij een vergelijkbare avond over rouw was de opkomst overweldigend. Tijdens de inleiding van pastor Marita Fennema bleek dat de droge cijfers al schokkend genoeg zijn. 1/3 van alle vrouwen in Nederland heeft te maken (gehad) met seksueel geweld. Ook bijna 6% van de mannen in Nederland heeft zulke ervaringen. Seksueel geweld komt in alle culturen en lagen van de bevolking voor. Vooral meisjes en vrouwen zijn slachtoffer en veelal zijn mannen de daders. Er bestaan echter ook vrouwelijke daders. Op de website van de VPSG staat hierover meer informatie te lezen. Tijdens de koffiepauze klinkt opeens gezang van de beide hoofdrolspelers, Paulien Haakma en Ferdinand Borger. Dan worden we in de kerkzaal genodigd, waar ieder afgezonderd van elkaar moet plaatsnemen, misschien om in te voelen hoe eenzaam een slachtoffer kan zijn. Op integere, bijna sobere wijze wordt via dagboekfragmenten duidelijk gemaakt wat de worsteling is van het slachtoffer, Wilma en de worsteling van de predikant, Nico. Wilma sluit zich al jaren af van haar omgeving en Nico accepteert dat. Totdat Wilma genoeg heeft van haar zelfopgelegde eenzaamheid en besluit de waarheid te vertellen over het jarenlange misbruik in haar jeugd. Daarmee zet ze ook haar oom,tevens geacht gemeentelid, Henk in een ander daglicht . Het vergt moed om als slachtoffer met je verhaal naar buiten te komen, maar het vergt evenzeer moed om als toehoorder het verhaal aan te horen en onder ogen te zien dat het verhaal waar kan zijn. Dat, zoals in dit geval, een vooraanstaand lid van een kerkelijke gemeente dader blijkt te zijn. Het vergt moed om daar dan ook consequenties aan te verbinden. Voor het slachtoffer lijkt daarna een nieuw en ‘bevrijd’ leven te beginnen. Na de voorstelling kon er nog nagepraat worden. In Zwolle is een Advies en Steunpunt Huiselijk Geweld, hiermee kan contact gezocht worden als men zelf hulp nodig heeft of bij vermoedens van seksueel geweld in de omgeving.
Willeke Jongejan
Klik op onderstaande link voor het filmpje hierover bij TV-Flevoland
http://www.omroepflevoland.nl/Nieuws/80066/toneelstuk-over-seksueel-geweld
-----------------------------------------------------
Signalen die je opvangt over huiselijk geweld of kindermisbruik
Signalen die je opvangt over huiselijk geweld of kindermisbruik, wat doe je ermee? Een heleboel mensen worstelen met hun gevoelens als ze in hun directe omgeving bij zowel bekenden als onbekenden signalen opvangen die kunnen wijzen op geweld of seksueel misbruik. Dit kan zijn in je familie, bij de buren, in je woonomgeving, je werk of via je kinderen die met verhalen thuiskomen. Wat doe je in die situaties, blijf je rondlopen met een knoop in de maag, doe je net of er niets aan de hand is, doe je aangifte?
Voor een advies hoe je het beste kunt handelen zijn er landelijke meldpunten waar je anoniem je verhaal of vermoeden kwijt kunt. Blijven rondlopen met iets dat je weet of vermoed is niet makkelijk en haalt de knoop niet uit je maag.
Net doen of er niets aan de hand is is evenmin makkelijk. Opkomen voor mensen en kinderen die zich in een moeilijke situatie bevinden is daarom belangrijk voor zowel jezelf als voor diegene die steun nodig heeft. Opkomen voor deze mensen kun je mede doen door advies te vragen hoe te handelen of het te melden.
Deel je vermoeden met anderen, een vermoeden is nooit voor niets.
Informatie bij:
Het AMK advies en meldpunt kindermishandeling
is er voor iedereen die zich zorgen maakt over kinderen in zijn of haar omgeving. U kunt eerst advies vragen. Na een adviesgesprek onderneemt het AMK géén actie. Vindt u dat een advies niet voldoende is en dat het AMK in actie moet komen, dan kunt u een melding doen. Want iedereen die vermoed dat een kind wordt mishandeld, verwaarloosd of seksueel misbruikt, heeft het recht om zijn vermoedens bij het AMK te melden.
Telefoon 0900-1231230. Informatie op www.amk-nederland.nl
Steunpunt Huiselijk Geweld Flevoland
Bent u slachtoffer van huiselijk geweld? Hebt u vermoeden van huiselijk geweld bij iemand in uw omgeving? Dan kunt u terecht bij het Steunpunt Huiselijk Geweld. Bij het Steunpunt luisteren de medewerkers naar uw vraag, verhaal of probleem. Samen met u zoeken zij een manier om er wat aan te doen. Altijd met als doel het geweld te stoppen.
Landelijk: www.huiselijkgeweld.nl
Flevoland: www.huiselijkgeweldflevoland.nl. Telefoon 0900 – 2020634
Namens het Diakonaal Beraad,
Evelyne Fleer
In het Diakonaal Beraad hebben wij al diverse keren gesproken over huiselijk geweld en in het bijzonder over seksueel geweld. We vangen signalen op dat ook parochianen hier mee te maken hebben of te maken hebben gehad. Geen gemakkelijk onderwerp om over te spreken. Toch willen we er niet om heen. Het gaat om mensen die geschonden zijn, die door het misbruik niet zelden hun vertrouwen in de mens en in God verloren. Lang geleden heb ik Elvira ontmoet en zij is bereid om over haar misbruik te praten en vooral om te vertellen wat dat voor haar leven heeft betekend.
Elvira, wil je je eerst voorstellen?
Tja, wie ben ik. Ik ben getrouwd en heb volwassen kinderen. Ik kom uit een klein gezin en ben opgegroeid in een stad. Vader had een zeer overheersend karakter en moeder was onderdanig. Die onderdanigheid is langzaam gegroeid en heeft ook te maken met het gezin waar moeder zelf uit komt. Ze vonden haar toen dom. Ze werd in de relatie met vader een afhankelijke, slaafse vrouw die niet in staat was om zichzelf te ontwikkelen. Ze nam wat afstand van de maatschappij.
Wat betekende dit allemaal voor jou als kind; hoe stond jij daar in?
Door de ervaringen toen ben ik zelf ook lamgeslagen en ga ik ook mee die kant op, lamgelegd, ook in mijn ontwikkeling.
Wat bedoel je met ‘door je ervaring’?
Omdat mijn vader mij misbruikt heeft van mijn 2e tot mijn 8e jaar.
Speelde moeder daar een rol in?
Ik weet daar heel weinig van. Ik kan me dat niet herinneren. Pas de laatste tien tot twaalf jaar komen er steeds stukje bij beetje herinneringen boven. Ik herinner me dat mijn moeder het wel geweten heeft, maar omdat zij eigenlijk lamgeslagen was heeft ze zich er niet tegen kunnen verzetten. En nu ontkent mijn moeder het. Ongeveer 23 jaar geleden heeft mijn vader, na heel veel huiselijk geweld, mijn moeder behoorlijk in elkaar geslagen en toen zijn ze gescheiden en sindsdien heb ik mijn vader nooit meer gezien.
Jij hebt ook te maken gehad met geweld?
Ik ben nooit geslagen maar heb wel meegemaakt dat er tafels door midden werden geslagen en stoelen door de kamer gingen.
Je schildert in een paar zinnen een gruwelijke situatie.
Was je voor de buitenwereld een normaal kind?
Ja en nee. Ik was wel heel stil, werd heel veel gepest, omdat ik er anders bij liep dan anderen. Ik was niet open. Had veel moeite me te uiten, waardoor je niet gauw contact krijgt. Voor mij was een belemmering om mensen mee naar huis te nemen. We waren best arme mensen. Moeder naaide heel veel. Naar de buitenwereld toe moest wel alles goed zijn. Maar mijn kleding was duidelijk anders dan wat gangbaar was. Tot mijn opleiding heb ik thuis gewoond.
Je bent dus veel gepest, kon je niet uiten…tot je een opleiding ging doen?
Ik heb bewust gekozen voor een opleiding in de verzorging zodat ik het huis uit kon. Niet in de stad waar ik woonde maar bewust ergens anders. Ik was toen 17 jaar. Ik heb niet zozeer gekeken naar wat ik leuk vond. Ik wilde vooral uit huis, maar ik had ook wel een minderwaardigheidsgevoel waardoor ik ook ging zoeken naar iets wat ik ook zou kunnen waarmaken.
Je wilde voor zeker gaan en een eigen leven opbouwen?
Ja, ik had heel sterk het gevoel dat ik echt een eigen leven moest opbouwen. Dat had ik als kind al.
Hoe ben je daar mee omgegaan?
Ik heb altijd toegeleefd naar een moment waarop ik me aan de situatie kon onttrekken op een manier waardoor je anderen niet kwetst. Dit was voor mij een manier waardoor ik een legitieme reden had: Zie, ik ga een opleiding doen en dan is het normaal dat je uit huis gaat.
Je wilde je ouders niet kwetsen?
Nee. ik ben op mijn 14e een keer weggelopen maar ze hebben me gevonden en ik kon gewoon geen kant op.
Elvira, je zei dat het misbruik heeft plaatsgevonden van je 2e tot je 8e jaar. Weet jij waarom het gestopt is?
Ja, ik denk het wel. Mijn vader was op zich een hele intelligente man die ook heel drommels goed zijn grenzen kon bepalen, in bepaalde opzichten bedoel ik. Hij wist ook dat je als achtjarige meer in de maatschappij komt te staan als kind en dat er dus meer kans is dat iemand aan jou wat ontdekt, of gaat vragen of dat je zelf dingen loslaat. Ik denk dat dat voor hem bepalend is geweest.
Dus, heel doordacht, Elvira.
Ja, heel doordacht.
Hoe kwam dat toen op je over?
Dat stuk ben ik kwijt, dat weet ik niet meer.
Hoe leefde jij in huis tussen je 2e en 8e jaar. Ik neem aan dat het thuis gebeurde. Ja. Had je een veilige plek in huis?
Nee. Ik heb daar ook stukken over opgeschreven. Eigenlijk ben ik daarover aan het schrijven gegaan. Ik las een keer iets: Als je als kind verdrietig was, verplaats je dan in de tijd dat je als kind gelukkig was. Zo ging dat proces. Daar ben ik over gaan nadenken. Wij woonden op een flat. Een kamer, een keuken, twee slaapkamers. Dus, waar kon je terecht. Nergens. Ik kon me nergens terugtrekken. Ik lag heel vaak onder de dekens. Ik lag heel vaak achterste voren. Gewoon, voor mijn gevoel dacht ik dan: er gebeurt dan niks. Je weet dat dat niet zo is, maar je probeert van alles. Heel bewust. Je wilt misleiden, afleiden, je gevoel uitschakelen. Ik zat ook vaak onder de tafel in de achterkamer. Voor je gevoel ben je dan onzichtbaar. Je doet het niet om een veilige plek te hebben.
Je kunt dus niet terug in je herinnering naar een veilige plek. Had je buitenshuis een veilige plek.
Nee… Ik had geen vriendinnen. De enigste redelijk veilige plek was dan misschien school.
Toen je 17 was ging je uit huis. Dat leverde geen problemen op?
Mijn ouders hebben me daarin gestimuleerd. Dat is mooi, een opleiding.
Toen ben je de opleiding gaan doen en ben je je eigen leven gaan leiden.
Dat heb ik geprobeerd maar dat viel niet mee. Alles was altijd voor me gedaan. Ik herinner me nog heel goed dat ik, toen ik op kamers zat, geen geld had. Het geld stond op de bank en ik had dat niet geleerd. Het heeft een paar weken geduurd voordat ik naar de bank ging en er maar op gokte dat ik bij de juiste balie was. Ik kan je wel zeggen, dat dat allemaal niet gemakkelijk was en dan ben je 17, 18 jaar. Tjonge jonge…
Je hebt alles zelf moeten ontdekken toen je uit huis was en dat heb je ook gedaan. Je hebt je opleiding gedaan en je bent aan het werk gegaan. Speelde toen nog de herinnering aan het gebeurde?
Nee, ik was bezig mijn eigen leven vorm te geven.
En toen heb je ook een lieve jongen ontmoet.
Ja…,( Elvira lacht.) Ja, dat was heel bijzonder. Ik vond het ook heel lastig omdat ik allemaal niet wist hoe je daar mee om moest gaan. Dat is allemaal goed gegaan. Toch gewoon mijn leven opgepakt, ook met de ervaringen van ervoor en omdat je heel goed bent in het ontkennen van dingen heb ik alles mooi weggeschoven. Het is er gewoon niet.
Je bent getrouwd, hoe oud was je toen. 22 jaar.
En jullie hebben kinderen gekregen. En je zei zojuist dat de laatste 12 jaar het verleden juist weer wel speelt. Hoe kan dat nou. Je hebt een gezin, het is goed, wat is dat dan?
Omdat je toch in die periode denkt of er achter komt dat bepaalde dingen aan jou niet normaal zijn. Bepaalde reacties, een bepaalde manier van denken wat afgestompt is. Moeite hebben met kontakten opbouwen. Bepaalde gevoelens ook, bijvoorbeeld als mensen dicht bij je komen staan of als mijn man wat stoeide.. Op een gegeven moment ga je beseffen: dit is niet normaal. Aan de kinderen zie je dat die zich heel anders gaan ontwikkelen. En dan komt het besef dat er iets niet klopt.
En je kon het niet plaatsen?
Het huiselijk geweld kon ik wel plaatsen maar dat van dat seksuele gebeuren was ik helemaal kwijt.
En door jouw ervaringen in jullie gewone gezin, met je eigen kinderen, met je eigen man ontdekte je dat je anders reageerde. En toen?
Dan ga je je afvragen: Is er dan misschien meer dan ik weet. Ik ben ooit eens met lichamelijke klachten naar een natuurgenezer geweest en die heeft me gevraagd : Wat is er op jouw tweede levensjaar gebeurd? Dat is hetgeen waar jouw klachten vandaan komen. Ik zei heel heftig: Nee hoor, er kan niks gebeurd zijn. Toen heb ik het mijn moeder gevraagd of zij zich iets kon herinneren en het enigste wat zij toen zei was: Ik weet dat jij in bad zat en ik mocht jou niet zomaar in bad doen zonder toestemming van je vader en hij vond dat ik teveel aandacht besteedde aan jou op dat moment en hij heeft jou toen met bad en al de gang in gegooid. Je was 2 jaar.
Ja. En er komen dan toch iedere keer weer dingen boven en een periode daarna kwamen er ineens een aantal beelden en
gevoelens naar boven die ik me wel herinnerde maar die stopte ik ook meteen weer weg. Er is al zoveel gebeurd en dan wil je er gewoon niet meer bij hebben en zeg je toch nog tegen jezelf: Oké, er is veel gebeurd, maar dat? Nee, dat is gelukkig nooit gebeurd. Mensen die mij er ooit eens naar gevraagd hebben, heb ik altijd ontkennend geantwoord. Ik denk dat het best wel zichtbaar was naar de buitenwereld, maar ik heb altijd ontkennend geantwoord.
Ooit er naar gevraagd?
Ja, als kind is er ooit een leraar geweest die gevraagd heeft en ook nog eens iemand anders en ik heb het heftig ontkend.
Maar nu kon je er niet meer om heen?
Nee, langzaamaan kun je er niet omheen en op het moment dat ik er aan toe gaf kwamen er ook steeds meer beelden. Het deurtje ging open, iedere keer een stukje.
Wat heeft dat met jou gedaan, was je verbaad, verrast?
Nee, eigenlijk helemaal niet. Je weet het gewoon, maar het besef…Je wordt opnieuw weer lamgeslagen. Opnieuw word je weer stijf en ga je met een masker op door het leven.
Nu ben je een volwassen vrouw. Hoe lang heb je dat gedaan?
Nou, dat heb ik toch wel twee jaar volgehouden. Op een gegeven moment kom je er niet meer om heen, in je relatie, in je gezin en merk je dat er wat moet veranderen, dat jij dingen moet veranderen. En dan komt langzaamaan het besef dat je het je man moet meedelen. Dat was heel moeilijk. Je hebt met je echtgenoot een seksuele relatie, dat heb je samen wel opgebouwd maar je vraagt je af of dit wel een normale manier is. Je vraagt je af of het misschien afwijkt van normaal gedrag. En mijn man heeft recht op een normale relatie.
Toen jij het hem vertelde werden voor hem ook een aantal zaken duidelijk?
Ja. En voor mezelf betekende het dat ik vanaf dat moment meer spontaniteit kon ontwikkelen. Ik hoefde mezelf niet meer voor de gek houden. Ik mocht mezelf vrijheid gunnen.
Je hebt er mee geworsteld, je hebt het gedeeld met je man, je bent gaan schijven. Heb je ook hulp gezocht?
Ja, ik ben eerst de dingen voor mezelf op een rij gaan zetten op papier. Een soort dagboekje, frustraties en alles op geschreven en toen gedacht, ik moet iemand zoeken. Door een verhaal van iemand die ik ontmoette in verband met misbruik werd het mij heel duidelijk dat er iets doorbroken moest worden en toen heb ik hulp gezocht. Via een pastor ben ik terechtgekomen bij een hulpverleenster in Groningen. Eigenlijk op het moment dat ik mijn verhaal kon doen aan iemand, ondanks dat dat toen daar maar een heel gedeeltelijk verhaal was, kon ik vanuit daar weer zelf verder.
Even een tussenstation met iemand naast je die het een keer aanhoort, maar daarnaast heb je zelf weer een weg gevonden: wat doe ik met mijn verleden. Wat doe je ermee Elvira?
Het verleden hoort bij mijn leven. Het verhaal dat ik aan het schrijven ben, of delen van mijn verhaal, daar heb ik ook boven gezet: Op zoek naar jezelf. Want dat is voor mij wel belangrijk: wie ben ik?
En met dat proces ben je nog bezig?
Daar ben ik nog steeds mee bezig en dat zal ook wel een draad zijn door mijn leven.
Komen er nog nieuwe herinneringen?
Ja, een paar jaar niet, maar soms gebeurt het ineens.
Bijvoorbeeld doordat ik een lied hoor of omdat er iets gebeurt.
Waar jij nu bent in je leven…. Je bent gelukkig?
Ja! (en Elvira lacht en straalt)
Het kan dus, ondanks het huiselijk geweld en het seksueel geweld. Het kan dus. Jij bent zelf denk ik geestelijk heel sterk, maar misschien zijn er mensen die dit lezen, die er ook mee te maken hebben, kun je hen iets aanreiken. Wat heb jij geleerd, als je terugkijkt, zou je dingen anders doen?
Nee, anders doen… ik denk het niet. Ik zie het wel zo dat die ervaring die ik gehad heb… Kijk, toen was ik sterk, ik heb het allemaal doorstaan, ik heb het overleefd. Dat geeft al aan dat die persoon die ik toen was sterk was. Toen ik me dat herinnerde, die kracht, die heb ik dus. Dus die kracht moet ik nu ook gebruiken om nu voor mezelf mijn eigen leven vorm te geven.
En dat heb je allemaal zelf ontdekt?
Ja, dat heb ik allemaal zelf ontdekt.
Nu pak je die kracht weer op met de gevoelens die je toen hebt uitgeschakeld en daar ga je mee aan het werk.
Het gebeurt af en toe toch nog dat ik die gevoelens uitschakel…
Waarom?
Dat kan zomaar spontaan gebeuren. Dan voel ik die blokkade weer maar nu herken ik het en ik wil het niet. Het is niet zo dat het er niet meer is. Ik heb een heel groot deel gemist en dat kan ik niet meer inhalen.
Hoe denk je over je vader?
Dat is per periode heel verschillend.
Heb je van hem gehouden?
Nee, nooit. Ook omdat ik via een droom terug ben gegaan naar mijn geboorte en ik weet dat hij mij niet gewild heeft.
Jij bent nu 50 jaar. Je bent nu een jaar of twaalf bezig om het verleden onder ogen te zien, het een plaats te geven, het is een deel van je leven, het hoort bij jou, het heeft je mede gevormd. Als je nu vooruit kijkt, blijft dat iets waar je aan moet blijven werken?
Ja, dat is heel duidelijk. Ik moet er altijd aan blijven werken.
Dus, misbruik is levenslang? Ja!
Heb jij ooit gesprekken gehad met lotgenoten?
Nee, daar had ik ook geen behoefte aan. Ik heb wel eens iemand spontaan ontmoet en er over gesproken en dan voel je wel dat je iets deelt met elkaar.
Als ik jou hoor, dan is het een weg die je erg alleen bent gegaan.
Speelt eenzaamheid een rol? Ja.
Elvira, dankjewel voor dit gesprek. We zullen in het diakonaal beraad er verder over nadenken wat we kunnen betekenen voor mensen die soortgelijke ervaringen hebben als jij.
In elk geval willen we er als parochie zijn voor jou en je lotgenoten en samen met jullie gaan zoeken naar eventuele steun als jullie dat willen.
Hieronder staat een gedicht van een incestoverlevende. Dit gedicht ken ik al vele jaren en het heeft altijd diepe indruk op me gemaakt.
De slaappop
Ik pel haar los van mij
voorzichtig – laag voor laag
blaas haar mijn adem in
Zij zal zijn wereld binnengaan
haar ogen zien wat ik niet zie
en wat zij weet zal ik vergeten
zij hoort zijn vreemde taal
kan een geheim bewaren
zij voelt de scherpe pijn
die mij geen woorden laat.
Ik ben die pop die slaapt;
en morgen
morgen kleed ik mij
met haar weer aan.
Marthe Link
Shalom, pastor Marita
adressen
www.traumahulp.com; een centrum voor psychotrauma hulpverlening Flevoland. Het centrum is gespecialiseerd in hulpverlening aan slachtoffers van seksueel geweld,
tel. 0321-318090.
VSK, Vereniging tegen Seksuele Kindermishandeling binnen het gezin, Utrecht, tel.030-7892250 (woensdag en vrijdag 9.30-12.30).
VPSG, Vrouwen Pastoraat Seksueel Geweld, Haarlem,
tel.023-5328222.